ศูนย์เรียนรู้ชุมชน คืออะไร…..

เข้าชม 62 ครั้ง

ศูนย์เรียนรู้ชุมชน

          ศูนย์เรียนรู้ชุมชน เป็นศูนย์กลางรวบรวมข้อมูลข่าวสารความรู้ของชุมชน ที่จะนำไปสู่การส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สำหรับประชาชนในชุมชน เป็นแหล่งเสริมสร้างโอกาสในการเรียนรู้การถ่ายทอด การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ การสืบทอดภูมิปัญญา วัฒนธรรม ค่านิยม และเอกลักษณ์ของชุมชน อีกทั้งเป็นแหล่งบริการชุมชนด้านต่างๆ เช่น การจัดกิจกรรมที่สอดคล้องกับความต้องการเรียนรู้ชองชุมชน โดยเน้นระบวนการเรียนรู้เพื่อวิถีชีวิตของคนในชุมชน เพื่อให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของสังคม ก่อให้เกิดชุมชนแห่งการเรียนรู้ และมุ่งการพัฒนาแบบพึ่งตนเอง เป็นศูนย์ฯ ของประชาชน ที่ดำเนินการโดยประชาชน และเพื่อประชาชนที่จะก่อให้เกิดความเข้มแข็งของชุมชนอย่างยั่งยืน

ศูนย์เรียนรู้ชุมชน ไม่ใช่ศูนย์ฝึกอบรมประจำหมู่บ้านที่รอรับการนัดหมายจากวิทยากรภายนอก แต่จะเป็นสถานที่ที่จะสร้างความผู้พันระหว่างคนในชุมชนกับเรื่องราวของตัวเองเป็นสำคัญ

ภารกิจของศูนย์เรียนรู้ชุมชน

  • จัดให้มีกิจกรรมการเรียนรู้ การถ่ายทอด การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ตลอดจนการสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น และการเรียนรู้ต่างต่างๆ ของประชาชนในชุมชน
  • เป็นศูนย์รวมของข้อมูล เช่น ข้อมูล จปฐ. กชช. 2ค. แหล่งน้ำ กลุ่มอาชีพ ฯลฯ รวมทั้งข่าวสาร สาระความรู้ ที่เอื้อต่อการเรียนรู้เท่าทันสถานการณ์โลก
  • รวบรวมภูมิปัญญาท้องถิ่น องค์ความรู้ของปราชญ์ชาวบ้าน องค์ความรู้ที่มีอยู่กระจัดกระจายในชุมชน และจัดการให้เป็นหมวดหมู่ มีความชัดเจน เป็นรูปธรรม ที่ประชาชนสามารถเข้าไปสืบค้น ศึกษาและเรียนรู้ได้ตลอดเวลา
  • เป็นศูนย์กลางในการจัดการเรียนรุ้ที่ดำเนินการโดยประชาชน เพื่อประชาชน
  • เป็นศูนย์ประสานและบูรณาการการทำงานของทุกภาคส่วน ภาคประชาชน ได้แก่ ผู้นำกลุ่ม/ องค์กร เครือข่ายภาคเอกชน และภาคีการพัฒนาภาครัฐ
  • เป็นสถานที่ที่มีโครงสร้างเป็นอาคาร หรือสถานที่ใดๆ ก็ได้ ที่มีองค์ความรู้ สามารถให้การเรียนรู้แก่ประชาชนที่ต้องการความรู้สามารถเข้าถึงได้

ชุมชนได้อะไรจาก “ศูนย์เรียนรู้ชุมชน”

  • ชุมชนจะมีศูนย์เรียนรู้ชุมชน เป็นที่รวบรวมจุดเรียนรู้ และแหล่งเรียนรู้ในชุมชนเข้าไว้ด้วยกันอย่างเป็นระบบ เพื่อให้คนในชุมชนได้เข้าถึงความรู้ให้มากที่สุด
  • ชุมชนจะมีศูนย์เรียนรู้ชุมชน เป็นที่ให้บริการข้อมูล ความรู้ และองค์ความรู้ที่รวบรวมมาจากผู้รู้ และแหล่งความรู้ที่มีอยู่ในชุมชน
  • ชุมชนจะมีศูนย์เรียนรู้ชุมชน เป็นสถานที่ส่งเสริมกิจกรรมการเรียนรู้ เป็นรูปแบบต่างๆ เช่น มีการจัดเวที การประชุม การเสวนา การสาธิต การจัดนิทรรศการ มหกรรม และการจัดกิจกรรมการเรียนรู้อื่นๆ ที่สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน
  • ชุมชนจะมีศูนย์เรียนรู้ชุมชน เป็นสถานที่ที่เปิดโอกาสให้ทุกๆ คนในชุมชนเข้ามาพบปะ พูดคุย สังสรรค์ หรือจัดกิจกรรมต่างๆ เพื่อเสริมสร้างความสัมพันธ์ของคนในชุมชน ให้มีความรัก ความสามัคคี ความเอื้ออาทรต่อกัน
  • และชุมชนจะมีศูนย์เรียนรู้ชุมชน เป็นที่เผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ ข้อมูล ข่าวสาร สถานการณ์ และความเคลื่อนไหวต่างๆ ที่เกิดขึ้นทั้งในและนอกชุมชน อันเป็นต้นทุนสำคัญในการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ของชุมชนต่อไป

 

ขั้นตอนก่อตั้งและดำเนินการศูนย์เรียนรู้ชุมชน

  1. จัดเวทีประชาคมเผยแพร่ความคิด พัฒนากรชี้แจงวัตถุประสงค์ และประโยชน์ของศูนย์เรียนรู้ชุมชน 2. แต่งตั้งคณะทำงานของหมู่บ้าน
  2. คณะทำงานของหมู่บ้าน สำรวจ จัดทำจุดเรียนรู้ และเก็บข้อมูลคนเก่ง คนรู้ ปราชญ์ชาวบ้าน ในเรื่องต่างๆ รวมทั้งค้นหา ผู้รู้ที่จะบอกเล่าประวัติของหมู่บ้านได้
  3. จัดทำแผนที่จุดเรียนรู้ของหมู่บ้าน
  4. จัดเก็บข้อมูลประวัติหมู่บ้าน จัดการความรู้ของจุดเรียนรู้ให้เป็นลายลักษณ์อักษร และปรับข้อมูลของหมู่บ้านให้เป็นปัจจุบัน
  5. สืบค้น บันทึก ประวัติหมู่บ้าน และวิถีชีวิตของชุมชนในอดีต
  6. จัดทำชุมชนความรู้ของชุมชนให้เป็นลายลักษณ์อักษร รวบรวมเป็นบันทึกภูมิปัญญาของหมู่บ้าน โดยมีคนเก่ง คนรู้ หรือปราชญ์ชาวบ้านเป็นเจ้าของความรู้ และเป็นวิทยากรของชุมชนในการถ่ายทอดความรู้นั้นๆ
  7. ปรับข้อมูลสารสนเทศ เช่น ข้อมูล จปฐ. กชช. 2ค. ทะเบียนผู้นำ กลุ่ม องค์กร กองทุน และฯลฯ ให้เป็นปัจจุบัน
  8. จัดเวทีประชาคม เพื่อรับรองความเที่ยงตรงของข้อมูล ข่าวสารความรู้ที่จัดทำไว้
  9. สรรหาคณะกรรมการบริหาร และดำเนินการศูนย์เรียนรู้ชุมชน
  10. สำรวจ และตัดสินใจ เรื่องอาคารศูนย์เรียนรู้ชุมชน
  11. สำรวจแหล่งงบประมาณ เขียนโครงการเสนอขอรับการสนับสนุน
  12. สร้าง/ ปรับปรุงอาคาร แล้วบรรจุข้อมูล ข่าวสาร ความรู้ไว้ในอาคาร
  13. คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน กำหนดระเบียบการบริหารศูนย์ฯ
  14. จัดกิจกรรมสร้างองค์ความรู้ใหม่ของชุมชน
  15. วางแผนธุรกิจของศูนย์เรียนรู้ชุมชน
  16. จัดทำปฏิทินกิจกรรมการเรียนรู้
  17. กำหนดระเบียบการให้บริการบุคคลภายนอกชุมชน

กิจกรรมการพัฒนาศูนย์เรียนรู้ชุมชน ประกอบด้วย

  1. การพัฒนาจุดเรียนรู้ของชุมชน

    1.1 จัดเวทีประชาคมเผยแพร่ความคิด ชี้แจงวัตถุประสงค์ และประโยชน์ของศูนย์เรียนรู้ชุมชน
    1.2 สรรหาแกนนำ แต่งตั้งคณะทำงานของหมู่บ้าน สำรวจและจัดทำจุดเรียนรู้
    1.3 คณะทำงานของหมู่บ้านเก็บข้อมูลคนเก่ง ผู้รู้ ปราชญ์ชาวบ้านในเรื่องต่างๆ
    1.4 คณะทำงานของหมู่บ้านค้นหา ผู้รู้ที่จะบอกเล่าประวัติของหมู่บ้านได้
    1.5 จัดทำแผนที่จุดเรียนรู้ของหมู่บ้าน

  1. การพัฒนาศูนย์รวมความรู้ของชุมชน

    2.1 จัดเวทีประชาคม เพื่อชี้แจงให้ความสำคัญของศูนย์เรียนรู้ชุมชน และกำหนดหัวข้อความรู้ที่จำเป็น เพื่อความเข้มแข็งของชุมชน หาอาสาสมัครบันทึกความรู้ภูมิปัญญา

    2.2 อาสาสมัครวางแผนปฏิบัติการจัดการความรู้ของชุมชน คือ การจัดเก็บข้อมูลประวัติหมู่บ้าน จัดการความรู้ของจุดเรียนรู้ บันทึกให้เป็นลายลักษณ์อักษร และปรับข้อมูลของหมู่บ้าน

    2.3 อาสาสมัครสืบค้น บันทึก ประวัติหมู่บ้าน และวิถีชีวิตของชุมชนในอดีต

    2.4 อาสาสมัครจัดการความรู้ของจุดเรียนรู้ ให้เป็นลายลักษณ์อักษร รวบรวมเป็นบันทึกภูมิปัญญาของหมู่บ้าน โดยมีคนเก่ง ผู้รู้หรือปราชญ์ชาวบ้านเป็นเจ้าของความรู้นั้น และเป็นวิทยากรของชุมชนในการถ่ายทอดความรู้นั้นๆ

    2.5 อาสาสมัครปรับข้อมูลสารสนเทศ เช่น ข้อมูล จปฐ. กชช. 2ค. ทะเบียนผู้นำ กลุ่มองค์กร กองทุน และ อื่นๆ ให้เป็นปัจจุบัน

    2.6 รวบรวมผลจากขั้นตอนที่ 2.3-2.5 เตรียมนำเสนอประชาคมให้ตรวจสอบ และรับรองความเที่ยงตรง

  1. การจัดตั้งศูนย์เรียนรู้ชุมชน

    3.1 จัดเวทีประชาคมเพื่อรับรองความเที่ยงตรงของผลงานในข้อ 2.6 และชี้ให้เห็นความสำคัญของการมีอาคาร/สถานที่ เก็บรักษาองค์ความรู้ ภูมิปัญญา ประวัติหมู่บ้าน และข้อมูลให้อยู่ในสถานที่ที่ทุกคนในชุมชนจะใช้ประโยชน์ได้ พร้อมกับสรรหาคณะกรรมการบริหารการดำเนินการศูนย์เรียนรู้ชุมชน

    3.2 จัดประชุมร่วมแกนนำ อาสาสมัคร และคณะกรรมการบริหารศูนย์ เพื่อออกแบบการจัดตั้งดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชน และวางแผนปฏิบัติการจัดตั้ง และดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชน

    3.3 สำรวจและตัดสินใจเรื่องอาคารศูนย์เรียนรู้ชุมชน

    3.4 สำรวจแหล่งงบประมาณ ศึกษาระเบียบการของแหล่งงบประมาณ เขียนโครงการเสนอขอรับการสนับสนุน

    3.5 สร้าง/ปรับปรุงอาคาร แล้วบรรจุข้อมูลข่าวสารความรู้ไว้ในอาคาร

    3.6 จัดกิจกรรมการเรียนรู้ภายในชุมชน

  1. คณะกรรมการบริหารศูนย์กำหนดระเบียบการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน

  2. การส่งเสริมศูนย์เรียนรู้ชุมชนเชิงธุรกิจ

    5.1 จัดเวทีประชาคม ระดมความเห็นเพื่อสร้างและพัฒนาองค์ความรู้ใหม่

    5.2 จัดกิจกรรมสร้างองค์ความรู้ชุมชน

    5.3 วางแผนธุรกิจของศูนย์เรียนรู้ชุมชน

    5.4 จัดทำปฏิทินกิจกรรมการเรียนรู้

    5.5 กำหนดระเบียบการให้บริการบุคคลภายนอกชุมชน

    5.6 จัดประชุมเชิงปฏิบัติการกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชนในระดับตำบล/ อำเภอ

การติดตามประเมินผล

การติดตามประเมินผล จะใช้รูปแบบการติดตามประเมินแบบมีส่วนร่วม โดยจัดเวทีระดม ความคิดเห็นเพื่อให้ทุกคนได้มีส่วนร่วมในการกำหนดเกณฑ์ชี้วัดผลการดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้ว่าอยู่ในระดับใด สามารถปฏิบัติได้ตามแผนหรือไม่อย่างไร บรรลุตามเป้าหมายครบถ้วนหรือไม่อย่างไร

การติดตามประเมินผลสามารถกระทำได้ตลอดเวลา ทั้งก่อนการดำเนินงาน ระหว่างการดำเนินงาน และหลังจากการดำเนินงาน โดยการจัดเวทีทบทวน รายงานผล และสรุปบทเรียน ที่ได้จากการปฏิบัติแต่ละครั้ง โดยจดบันทึกไว้ทุกครั้ง กระบวนการติดตามประเมินผลแบบนี้ จะทำให้ชุมชนเกิดความเชื่อมั่นในตนเอง จนกล้าที่จะเผยแพร่ ถ่ายทอด และขยายผลไปยังชุมชนข้างเคียง

บทสรุป

การดำเนินกิจกรรมการเรียนรู้ต่างๆ โดยมีศูนย์เรียนรู้ชุมชนเป็นศูนย์กลางในการเชื่อมโยงประสานให้องค์ความรู้ต่างๆ แพร่กระจานไปทั่งทั้งชุมชน เป็นสิ่งก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงกับชุมชน ทั้งในระบบวิธีคิด วิธีปฏิบัติ และวิธีการให้คุณค่าสิ่งต่างๆ ในมุมมองที่กว้างไกลกว่าเดิม

ศูนย์เรียนรู้ชุมชน จึงเป็นเสมือนศูนย์รวมชีวิต รวมความคิด ผลิตความรู้ของคนในชุมชนให้เห็นประโยชน์ของการเรียนรู้ อันเป็นรากฐานในการสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนอย่างแท้จริ

(Visited 62 times, 1 visits today)