ความเป็นมา วัตถุประสงค์ และแนวทางการดำเนินงาน

ความเป็นมา

             ตามมติคณะรัฐมนตรี ได้มอบหมายให้กระทรวงมหาดไทย โดยกรมการพัฒนาชุมชน ดำเนินการแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.)
รวม 2 ระยะ คือ
ระยะที่ 1  จำนวน 11,607 หมู่บ้าน
ระยะที่ 2  จำนวน 28,038 หมู่บ้าน
รวม 39,646 หมู่บ้านๆ ละ 280,000 บาท

วัตถุประสงค์
เพื่อกระจายโอกาสให้คนยากจนในครัวเรือนที่มีรายได้ต่ำกว่าเกณฑ์ความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) ได้มีแหล่งเงินทุน
ในระดับหมู่บ้าน สำหรับยืมไปประกอบอาชีพ หรือขยายกิจการอาชีพของตน เพื่อเพิ่มรายได้ให้พ้นเกณฑ์ความจำเป็นพื้นฐาน และพัฒนาคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้นการดำเนินงาน โครงการ กข.คจ. มีระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการบริหารและการ ใช้จ่ายเงินโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน พ.ศ.2553 ประกาศ ณ วันที่ 12 ตุลาคม 2553 (ยกเลิก ฉบับฯ พ.ศ.2536
และพ.ศ. 2539) ให้อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชนรักษาการ ตามระเบียบ  มีอำนาจในการตีความวินิจฉัยปัญหา และกำหนด
หลักเกณฑ์วิธีปฏิบัติอื่นใด เพื่อดำเนินการให้เป็นไปตามระเบียบนี้ “ครัวเรือนเป้าหมาย”  หมายถึง ครัวเรือนในหมู่บ้าน
เป้าหมายตามโครงการ กข.คจ. ที่มีรายได้เฉลี่ยต่อคนต่อปี ต่ำกว่าเกณฑ์ความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.)

โครงสร้างการบริหารและบทบาทหน้าที่
1. กรมการพัฒนาชุมชน เป็นหน่วยงานรับผิดชอบดำเนินงานตามโครงการ กข.คจ.
อำนาจหน้าที่ ควบคุม ดูแล และตรวจสอบการใช้เงินโครงการ กข.คจ. ให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของการ
ตั้งงบประมาณ และระเบียบของทางราชการ
2. สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด และสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอ
อำนาจหน้าที่
1) ส่งเสริมความเข้มแข็งของเครือข่ายหมู่บ้าน กข.คจ.
2) สนับสนุนและประสานงาน
3) กำกับดูแล ติดตาม ประเมินผล และรายงานผลการดำเนินงาน
4) ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชนมอบหมาย

การส่งเสริม สนับสนุนการดำเนินงาน โครงการ กข.คจ.ประกอบด้วย

1. พัฒนากร  ผู้รับผิดชอบหมู่บ้านเป้าหมาย ทำหน้าที่ส่งเสริม สนับสนุนการดำเนินงาน
โครงการ กข.คจ. ดังนี้
1) ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ในการบริหารจัดการแก่คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน
2) ส่งเสริม สนับสนุน การประกอบอาชีพของครัวเรือนเป้าหมาย
3) สนับสนุนการจัดทำระบบข้อมูล และเอกสาร บัญชีคุมต่างๆ
4) ติดตาม ตรวจสอบ กำกับ ดูแลเงินทุน กข.คจ.ของหมู่บ้านที่รับผิดชอบ
5) รายงานผลการดำเนินงานตามโครงการ กข.คจ.
6) ปฏิบัติงานอื่นๆ ตามที่พัฒนาการอำเภอมอบหมาย
2. พัฒนาการอำเภอ  ทำหน้าที่ ส่งเสริม สนับสนุนในการจัดทำแผนพัฒนาประสิทธิภาพการบริหารเงินโครงการ กข.คจ.
และชี้แจง แนะนำติดตาม และกำกับดูแลการดำเนินงานตามโครงการ กข.คจ. ของพัฒนากรผู้รับผิดชอบประจำตำบล
3. พัฒนาการจังหวัด ทำหน้าที่ ส่งเสริม สนับสนุน ติดตามกำกับดูแลการดำเนินงานตามโครงการ กข.คจ. ภายในจังหวัด และมอบหมายเจ้าหน้าที่ติดตาม ตรวจสอบและแนะนำการลงบัญชีคุมลูกหนี้ และบัญชีเงินฝากธนาคารของหมู่บ้านเป้าหมาย แล้วรายงานผลให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทราบ ปีละ 1 ครั้ง

คณะกรรมการ กข.คจ. หมู่บ้าน ประกอบด้วย (ตามระเบียบฯ พ.ศ.2553 ข้อ 9)

1. ประธานคณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.)                            จำนวน 1 คน
2. ผู้แทนคณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.)                               จำนวน 1 คน
3. ผู้แทนสมาชิกสภาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น                 จำนวน 1 คน
4. อาสาพัฒนาชุมชน                                                      จำนวน 1 คน
5. ผู้แทนกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตหรือกลุ่มอาชีพ             จำนวน 1 คน
6. ผู้แทนคณะกรรมการพัฒนาสตรีหมู่บ้าน                         ไม่เกิน 2 คน
7. ผู้แทนองค์กรชุมชนอื่นหรือผู้ทรงคุณวุฒิในหมู่บ้าน          ไม่เกิน 2 คน
อำนาจหน้าที่ (ตามระเบียบฯ พ.ศ.2553 ข้อ 10)
1. บริหารจัดการเงินทุนโครงการ กข.คจ.หมู่บ้าน
2. พิจารณาอนุมัติโครงการ และเงินยืมแก่ครัวเรือนเป้าหมายตาม โครงการ กข.คจ.
3. ติดตาม ส่งเสริม สนับสนุนการประกอบอาชีพของครัวเรือนเป้าหมาย
4. จัดทำระบบข้อมูล จัดทำเอกสาร บัญชี ทะเบียนตามโครงการ กข.คจ.
5. รายงานผลการดำเนินงานตามโครงการ กจ.คจ.
6. แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานตามโครงการ กข.คจ.

การประชุมของคณะกรรมการ กข.คจ. (ตามระเบียบฯ พ.ศ.2553 ข้อ 11) ให้ดำเนินการดังนี้

1. ประชุมกันอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง เพื่อให้การบริหารจัดการเงินทุน กข.คจ. ของหมู่บ้านดำเนินไปด้วยความถูกต้องโปร่งใส มีประสิทธิภาพ
2. ต้องมีกรรมการมาประชุมเกินกว่ากึ่งหนึ่ง ของจำนวนกรรมการทั้งหมดที่มีอยู่ในขณะนั้น จึงจะเป็นองค์ประชุม
3. ถ้าประธานคณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน ไม่มาประชุม หรือไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้ ให้รองประธานคณะกรรมการ ฯ ทำหน้าที่เป็นประธานในที่ประชุม
4. ถ้าประธาน หรือรองประธาน ไม่มาประชุม หรือไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้ ให้กรรมการที่ประชุมเลือกกรรมการคนหนึ่งเป็นประธานในที่ประชุม
5. เลขานุการ ทำหน้าที่จดบันทึกการประชุมทุกครั้งที่มีการประชุม
6. ดำเนินการบริหารจัดการเงินทุน กข.คจ. ตามมติที่ประชุมโดยเคร่งครัด

เงินทุนโครงการ กข.คจ. (ตามระเบียบฯ พ.ศ.2553 ข้อ 12) ประกอบด้วย
1. เงินอุดหนุนจากรัฐบาล
2. เงินอุดหนุนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
3. ดอกผลหรือผลประโยชน์อื่นใดที่เกิดจากเงินโครงการ กข.คจ.
4. เงินบริจาคหรือเงินช่วยเหลืออื่นใดที่ให้โดยไม่มีเงื่อนไขหรือข้อผูกพัน
5. เงินกู้ตามโครงการ กข.คจ.
6. เงินอื่นใดที่หน่วยงานอื่น หรือองค์กรอื่นสนับสนุนให้เป็นเงินโครงการ กข.คจ.

การบริหารเงินทุนโครงการ กข.คจ.
ให้คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน พิจารณาอนุมัติโครงการ และเงินยืมตามลำดับบัญชีทะเบียนครัวเรือนเป้าหมาย และต้องได้รับความเห็นชอบจากพัฒนากรผู้รับผิดชอบประจำตำบล (ตามระเบียบฯ พ.ศ.2553  ข้อ 17) มีแนวทางการปฏิบัติ ดังนี้
1. ให้พิจารณาอนุมัติโครงการ และเงินยืมแก่ครัวเรือนเป้าหมาย ตามบัญชีทะเบียนครัวเรือนเป้าหมาย ที่ได้จัดทำไว้ครั้งแรกได้ยืมจนครบถ้วนก่อน จึงให้ครัวเรือนเป้าหมายที่เกิดขึ้นใหม่ภายหลัง ได้ยืมในลำดับถัดไป
2. กรณีหมู่บ้านที่ครัวเรือนมีรายได้ผ่านเกณฑ์ (จปฐ.) ครบทุกครัวเรือน ให้คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน พิจารณาอนุมัติโครงการและเงินยืมแก่ครัวเรือนเป้าหมายที่ยังไม่บรรลุวัตถุประสงค์ด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิตใช้เป็นเงินทุนในการประกอบอาชีพ เพื่อสร้างรายได้ สำหรับพัฒนาคุณภาพชีวิตต่อไป
3. ประเภทอาชีพที่ครัวเรือนเป้าหมาย สามารถเสนอขอยืมเงินได้ ประกอบด้วย
3.1 อุตสาหกรรมในครัวเรือน
3.2 ค้าขาย
3.3 งานช่าง
3.4 เกษตรกรรม
3.5 อาชีพอื่นๆ ตามที่คณะกรรมการ กข.คจ.เห็นชอบให้ทำได้ เช่น รับจ้างซักรีดเสื้อผ้า
รับซื้อของเก่า เป็นต้น
4. การพิจารณาจำนวนเงินยืมของครัวเรือนเป้าหมาย  ให้พิจารณาจาก
4.1 ความสามารถในการส่งใช้เงินยืม
4.2 ประเภทอาชีพตามความเหมาะสม และเป็นไปได้
4.3 ระยะเวลาที่จะก่อให้เกิดรายได้ของครัวเรือนเป้าหมาย
5. เงื่อนไขในการใช้เงินยืมของครัวเรือนเป้าหมาย คือ ให้นำเงินไปใช้ประกอบอาชีพตามโครงการที่เสนอขอยืม
5.1 ห้ามนำไปใช้หนี้สินเดิม
5.2 ห้ามนำไปใช้บูรณะ ซ่อมแซมที่อยู่อาศัย
5.3 ห้ามนำไปใช้ในครอบครัว

กระบวนการอนุมัติเงินยืม ของคณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน
1. คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน พิจารณาความเป็นไปได้ของโครงการและเสนอแบบของยืมเงิน ต่อพัฒนากรผู้รับผิดชอบประจำตำบลเห็นชอบ เพื่อประกอบการพิจารณาอนุมัติเงินยืมแก่ครัวเรือนเป้าหมาย
2. คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน พิจารณาอนุมัติเงินยืมให้แก่ครัวเรือนเป้าหมาย ให้พิจารณาตามลำดับตามบัญชีทะเบียนครัวเรือนเป้าหมาย
3. การพิจารณาอนุมัติเงินยืม ต้องได้รับความเห็นชอบจากพัฒนากรผู้รับผิดชอบประจำตำบล  ไม่ควรใช้วิธีการเฉลี่ยเงินทุน ควรพิจารณาตามความจำเป็น ความเหมาะสมของแต่ละโครงการ และคำนึงถึงผลตอบแทนที่จะได้รับ

การทำสัญญายืมเงินตามโครงการ กข.คจ.
1. ให้เลขานุการคณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน แจ้งให้หัวหน้าครัวเรือนเป้าหมาย หรือผู้แทนที่ได้รับอนุมัติโครงการและยืมเงิน มาทำสัญญายืมเงิน ภายใน 3 วัน นับแต่วันที่รับแจ้งการอนุมัติโครงการและยืมเงิน
2. ให้เลขานุการคณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน รายงานผลการอนุมัติเงินยืมให้อำเภอทราบ และปิดประกาศให้ทราบโดยทั่วกัน ณ ศูนย์ปฏิบัติการหมู่บ้านโครงการ กข.คจ. หรือในที่เปิดเผยของชุมชน
3. ในการทำสัญญายืมเงิน ให้ประธานคณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน และหัวหน้าครัวเรือนเป้าหมาย หรือผู้แทน เป็นคู่สัญญา และเป็นผู้มีอำนาจลงนามในสัญญา ในกรณีที่ประธานคณะกรรมการฯไม่อยู่ หรือไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ ให้รองประธานฯ หรือกรรมการ ที่คณะกรรมการมอบหมาย เป็นผู้ลงนามในสัญญายืมเงินแทน
4. ให้ทำสัญญายืมเงินทุน กข.คจ. ตามแบบที่กำหนด จำนวน 3 ชุด โดยส่งมอบและเก็บไว้เป็นหลักฐาน ดังนี้
1) หัวหน้าครัวเรือนเป้าหมายผู้ยืมเงิน                 จำนวน 1 ชุด
2) คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน                     จำนวน 1 ชุด
3) นายอำเภอ (มอบให้สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอ) จำนวน 1 ชุด

การเบิกจ่ายเงินให้ครัวเรือนที่ได้รับอนุมัติให้ยืมเงิน
การเบิกจ่ายเงินกองทุน กข.คจ. ให้แก่ครัวเรือนที่ได้รับอนุมัติให้ยืมเงิน ดำเนินการโดยให้คณะกรรมการกองทุน กข.คจ.หมู่บ้าน โอนเงินเข้าบัญชีเงินฝากของหัวหน้าครัวเรือนเป้าหมาย เต็มจำนวนที่ได้รับอนุมัติให้ยืม และออกใบรับเงินยืมของครัวเรือนเป้าหมายตามแบบที่กำหนด

การรายงานผลการดำเนินงาน และการจัดทำเอกสารบัญชี

1. ให้คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน แจ้งผลการพิจารณาอนุมัติโครงการ และอนุมัติเงินยืมแก่ครัวเรือนเป้าหมายให้อำเภอทราบทุกครั้ง เมื่อมีการพิจารณาอนุมัติโครงการ และอนุมัติเงินยืม
2. จัดทำเอกสารบัญชี ตามแบบที่กำหนด ได้แก่
2.1 สมุดบัญชีทะเบียนครัวเรือนยากจนเป้าหมาย (เล่มสีม่วง)
2.2 บัญชีคุมเงินฝากธนาคารโครงการ กข.คจ. (สีเขียว)
2.3 บัญชีคุมลูกหนี้ โครงการ กข.คจ. (สีเหลือง)
3. เมื่อมี การรับเงินยืม-ส่งใช้คืนเงินยืม ของครัวเรือนเป้าหมาย ให้มีหลักฐานการรับเงินยืม การส่งใช้คืนเงินยืม พร้อมจัดทำบัญชีและลงทะเบียนรายการข้อมูลให้ถูกต้องเป็นปัจจุบัน

การรับเงินส่งใช้คืนเงินยืม จากครัวเรือนเป้าหมาย

เมื่อครัวเรือนส่งใช้คืนเงินยืม คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน ออกใบรับคืนเงินยืมให้ครัวเรือนเป้าหมายไว้เป็นหลักฐานทุกครั้ง และนำเงินฝากเข้าบัญชีเงินทุน กข.คจ.ของหมู่บ้าน ภายใน 3 วันทำการ

การหมุนเวียนการยืมเงินให้กับครัวเรือนเป้าหมาย

1. คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน จัดประชุมครัวเรือนเป้าหมาย เพื่อแจ้งผลการรับคืนเงินยืม พร้อมแสดงหลักฐานการนำเงินที่รับคืนฝากเข้าในบัญชีเงินทุน กข.คจ. ของหมู่บ้านภายใน 7 วันทำการ นับจากวันรับคืนเงินยืมจากครัวเรือนเป้าหมาย
2. คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน แจ้งครัวเรือนเป้าหมายตามบัญชีรายชื่อที่จัดเรียงลำดับไว้แล้ว ให้ครัวเรือนเป้าหมายยื่นแบบเสนอโครงการ และแบบขอยืนเงิน โครงการ กข.คจ.เพื่อขอยืมเงินต่อไป

การติดตามกำกับดูแล และสนับสนุนครัวเรือนเป้าหมายที่ยืมเงินไปประกอบอาชีพ

คณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน จะต้องติดตามสนับสนุนการประกอบอาชีพของครัวเรือนเป้าหมายภายหลังจากที่ได้รับเงินยืมไปแล้ว เพื่อติดตามผลการดำเนินงานตามประเด็น ดังนี้
1. ครัวเรือนนำเงินยืมไปประกอบอาชีพตามที่ระบุไว้ในโครงการจริงหรือไม่ ผลการประกอบอาชีพเป็นอย่างไร ได้ผลหรือไม่ มีปัญหาต้องช่วยเหลือแก้ไขอย่างไร
2. ความพร้อมในการคืนเงินยืมตามจำนวน และระยะเวลาที่กำหนดในสัญญา
3. การบันทึกข้อมูลของครัวเรือนในสมุดบันทึกครัวเรือนเป้าหมายโครงการ กข.คจ. (เล่มสีแดง) ครบถ้วนถูกต้องเป็นปัจจุบันหรือไม่อย่างไร

เอกสารและทะเบียน ที่เกี่ยวข้องในการดำเนินงานโครงการ กข.คจ.

1. สมุดบัญชีทะเบียนครัวเรือนยากจนเป้าหมาย (เล่มสีม่วง)
เป็นเอกสารที่ใช้รวบรวมรายชื่อ และข้อมูลของครัวเรือนเป้าหมายของแต่ละหมู่บ้าน
1.1 ข้อมูลหลักของครัวเรือนเป้าหมาย
1.2 ข้อมูลการยืมเงินของครัวเรือนเป้าหมาย แสดงข้อมูลการยืมเงินในแต่ละรอบ
ของครัวเรือนเป้าหมาย
2. เอกสารประกอบการขอยืมเงินของครัวเรือนเป้าหมาย ประกอบด้วย
2.1 แบบเสนอโครงการ ของครัวเรือนเป้าหมาย
2.2 แบบขอยืมเงิน ของครัวเรือนเป้าหมาย
2.3 แบบสัญญายืมเงินทุน ของครัวเรือนเป้าหมาย
2.4 แบบรับเงินยืม ของครัวเรือนเป้าหมาย
3. ใบเสร็จรับเงิน หรือ แบบรับคืนเงินยืม จากครัวเรือนเป้าหมาย
เป็นหลักฐานการรับคืนเงินจากครัวเรือนเป้าหมาย โดยออกใบรับคืนเงินยืมให้ครัวเรือนเป้าหมายที่มีการชำระคืนเงินยืมทุกครั้ง
4. สมุดบันทึกครัวเรือนเป้าหมาย
เป็นแบบสำหรับให้ครัวเรือนเป้าหมาย ที่ได้รับอนุมัติยืมเงินไปประกอบอาชีพบันทึก โดยให้พัฒนากร และคณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน ติดตามให้คำแนะนำการบันทึกข้อมูลให้ถูกต้องเป็นปัจจุบัน พร้อมรับการตรวจได้ทันที
5. บัญชีการเงินโครงการ กข.คจ.
5.1 บัญชีคุมเงินฝากธนาคาร (สีเขียว)
5.2 บัญชีคุมลูกหนี้ (สีเหลือง)
ให้จัดทำบัญชีให้ถูกต้อง ครบถ้วน และเป็นปัจจุบัน สามารถตรวจสอบได้
6. เอกสารประกอบอื่นๆ ที่ใช้ในการจัดเก็บข้อมูล และประชาสัมพันธ์โครงการ เช่น
6.1 ข้อมูลผลความก้าวหน้าโครงการ กข.คจ.หมู่บ้าน
6.2 แบบตัวอย่าง “ป้ายทะเบียนครัวเรือนเป้าหมาย”
6.3 แบบตัวอย่าง “โครงสร้างและรายชื่อคณะกรรมการ กข.คจ.หมู่บ้าน”
6.4 แบบตัวอย่าง “ป้ายชื่อหมู่บ้านโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน”

 

(Visited 107 times, 1 visits today)