ตามประวัติวัดหนองกลับ-หนองบัว จากหนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพพระครูนิกรปทุมรักษ์(หลวงปู่อ๋อย นามสกุล พรมบุญ เกิด 17 กุมภาพันธ์ 2442 -มรณะ 26 สิงหาคม 2529 อายุ 87 ปี)อดีตเจ้าอาวาสวัดใหญ่:วัดหนองกลับ และอดีตเจ้าคณะอำเภอหนองบัวรูปแรก พ.ศ. 2532 กล่าวว่า วัดหนองกลับ นี้ สร้างเมื่อ พ.ศ. 2326 ในสมัยรัชกาลที่ 2 ใครสร้างไม่ปรากฏ ตามคำบอกเล่าทราบว่า ตรงที่สร้างวัดนี้ ในห้วงเหตุการณ์กบฏเจ้าอนุวงศ์ยกทัพตีเมืองนครราชสีมา(โคราช)สมัยราชกาลที่ 3 เป็นที่ตั้งค่ายของชาวหนองบัว-หนองกลับ เพื่อป้องกันทัพเวียงจันทน์ที่ผ่านมา ด้วยบ้านนี้ตั้งมาหลายร้อยปี จึงมีวัดเก่าแก่ชื่อ วัดหนองม่วง ในเขตหนองกลับ และวัดสระมะนาว ในเขตหนองบัว เมื่อชาวบ้านทั้งสองบ้านมาตั้งค่ายที่วัดหนองกลับ จึงย้ายวัดมาด้วยเป็นเหตุให้มีวัดติดกันสองวัด ในสมัยนั้นชาวบ้านเรียกวัดนอกและวัดใน (บ้านนอก)

คือตำบลหนองกลับ บ้านในคือตำบลหนองบัว)ต่อมาภิกษุวัดในเป็นอหิวาต์มรณภาพ ภิกษุที่เหลือจึงย้ายไปวัดนอก(วัดหนองกลับในปัจจุบัน)จึงเป็นการรวมวัดโดยปริยาย สำหรับชื่อวัดเดิมมีผู้ตั้งไว้ว่า วัดประทุมคงคา ต่อมาเปลี่ยนเป็น วัดหงษ์ เพราะมีเสาหงษ์อยู่หน้าวัด ต่อมามีเจ้าเมืองพิจิตรมาตรวจราชการ จึงเปลี่ยนชื่อวัดให้เหมือนกับชื่อหมู่บ้านว่า วัดหนองกลับ แต่เนื่องจากอยู่ติดหนองบัว จึงนิยมเรียก วัดหนองบัว

อำเภอหนองบัวกระทรวงมหาดไทย ได้ประกาศตั้งกิ่งอำเภอหนองบัวขึ้น เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2491 ให้ขึ้นอยู่ในการปกครองของอำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์ กิ่งอำเภอหนองบัวขณะนั้น มีตำบลในการปกครอง จาก 3 อำเภอ 5 ตำบล 2 จังหวัด คือ

1.ตำบลหนองบัว อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์

2.ตำบลห้วยร่วม อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์

3.ตำบลห้วยใหญ่ อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์

4.ตำบลธารทหาร อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์

5.ตำบลหนองกลับ อำเภอบางมูลนาก จังหวัดพิจิตร

ต่อมาเมื่อมีประชาชนหนาแน่นเพิ่มขึ้น สภาพท้องที่มีความเจริญขึ้น กิ่งอำเภอหนองบัวจึงได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอ ตามพระราชกฤษฎีกา จัดตั้งอำเภอหนองบัว ในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 3 ตอนที่ 46 ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2499 มีฐานะเป็นอำเภอหนองบัวตั้งแต่วันที่ 6 มิถุนายน 2499เมื่อแรกตั้งที่ว่าการกิ่งอำเภอ ได้อาศัยใต้ถุนกุฏิพระใบฎีกาโปน เอี่ยมเนตร พระวัดใหญ่ : วัดหนองกลับ โดยใช้ไม้รวกผ่าจักเป็นฝาล้อมรอบ มีพื้นใช้เป็นที่ทำการตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2491เดือนพฤศจิกายน 2492 ได้รื้ออาคารโรงสีที่สร้างไว้ ไฟไหม้บางส่วน มีผู้บริจาคให้ประกอบกับตัวไม้ที่มีอยู่ในวัดหนองกลับเพิ่มเติมรวมกัน ปลูกเป็นอาคารยกพื้นสูง 50 เซนติเมตร กว้าง 8 เมตร ยาว 12 เมตร หลังคามุงหญ้าแฝก ปลูกสร้างบริเวณต้นมะขวิดต้นมะสังข์ในวัด อันเป็นที่ตั้งเมรุปัจจุบัน ขณะนั้นเมรุยังไม่ได้ก่อสร้าง ใช้อาคารดังกล่าวเป็นที่ปฏิบัติงานต้นปี พ.ศ. 2493 ทางราชการได้อนุมัติเงินงบประมาณสร้างที่ว่าการกิ่งอำเภอใหม่ สร้างแล้วเสร็จราวกลางปี 2494 ต่อมาในปีงบประมาณพ.ศ. 2520 ได้รับงบประมาณสร้างที่ว่าการอำเภอหนองบัว เป็นตึก 2 ชั้น ในวงเงิน 1,000,000 บาท ซึ่งผู้ว่าราชการจังหวัดนครสวรรค์ (นายเดชชาติ วงศ์โมกลเชษฐ์) ได้มาทำพิธีเปิดป้าย ที่ว่าการอำเภอหนองบัว เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2521 และใช้เป็นที่ทำการตั้งแต่วันทำพิธีเปิดเป็นต้นมา

แบ่งการปกครองออกเป็น 9 ตำบล 
และ 1  เทศบาล เป็นจำนวนทั้งหมด 107 หมู่บ้าน ดังนี้ คือ
1.ตำบลหนองบัว (Nongbua) จำนวน 20 หมู่บ้าน
2.ตำบลหนองกลับ (Nongklap) จำนวน 15 หมู่บ้าน
3.ตำบลธารทหาร (Than Thahan) จำนวน 9 หมู่บ้าน
4.ตำบลห้วยร่วม (Huairuam) จำนวน 11 หมู่บ้าน
5.ตำบลห้วยถั่วใต้ (Huai thua tai) จำนวน  7 หมู่บ้าน
6.ตำบลห้วยถั่วเหนือ (Huai thua nuea) จำนวน 9 หมู่บ้าน
7.ตำบลห้วยใหญ่ (Huai yai) จำนวน 6 หมู่บ้าน
8.ตำบลทุ่งทอง (Thung thong) จำนวน 14 หมู่บ้าน
9.ตำบลวังบ่อ (Wong bo) จำนวน 16 หมู่บ้าน

 

คำขวัญประจำอำเภอหนองบัว“หลวงพ่อเดิมสร้างเมือง ลือเลื่องความสามัคคี

ประเพณีบวชนาคหมู่ หินสีชมพูคู่เขาพระ เมืองพันสระนามกล่าวขาน พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านมากมี ข้าวสารดีมีชื่อ นามระบือคือหนองบัว”

(Visited 8,850 times, 1 visits today)