ประวัติความเป็นมา

ประวัติ ความเป็นมาของอำเภอกุสุมาลย์ (พ.ศ.๒๓๘๑ - ปัจจุบัน)

พ.ศ. 2381 ราชวงศ์คำ ได้รับการแต่งตั้งเป็นพระยาประเทศธานีเจ้าเมืองสกลนคร จึงได้นำกำลังไพร่พลไปเกลี้ยกล่อมเอาครอบครัวหัวเมืองลาวที่ค้างอยู่ทางฟากฝั่งแม่น้ำโขงทางทิศตะวันออกให้ข้ามมาเพื่อไม่ให้เป็นแหล่งสนับสนุนของกองทัพญวน

พ.ศ.2384 ท้าวโรงกลางบุตรเจ้าเมืองวังท้าวเพี้ยเมืองสูง ท้าวเพี้ย บุตรโคตรหัวหน้าข่ากะโซ่กับครอบครัวบ่าวไพร่ได้เข้ามาสู่พระบรมโพธิสมภารเป็นจำนวนมากและตั้งบ้านเรือนทำมาหากินอยู่แถบฝั่งแม่น้ำโขง และรอบเมืองสกลนคร
พ.ศ.2387 พระยาประเทศธานี นำหัวหน้าครอบครัวกลุ่มต่าง ๆ ลงไปเฝ้าสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่กรุงเทพฯ และโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านประขาวพันนาและบ้านกุสุมาลย์ขึ้นเป็นเมือง ให้ท้าวโรงกลางเป็นพระเสนาณรงค์เจ้าเมืองพันนา ท้าวเพี้ยเมืองสูง เป็นหลวงอรัญอาสาเจ้าเมืองกุสุมาลย์พระราชทานเครื่องยศตามตำแหน่งให้ขึ้นตรงต่อเมือง

พ.ศ.2405 ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งเมืองโพธิไพศาล (ปัจจุบันเป็นตำบลโพธิไพศาล) เพราะเกิดการขัดแย้งชิงตำแหน่งหน้าที่ราชการกัน ให้ท้าวขัติยะเป็นพระยาไพศาลเสนานุรักษ์เจ้าเมืองโพธิไพศาล และในปีเดียวกันได้ย้ายเมืองกุสุมาลย์จากที่เดิม (ปัจจุบันคือบ้านเมืองเก่า) เพราะเกิดความแห้งแล้งและเกิดโรคระบาดมาตั้งอยู่ในที่ปัจจุบัน

พ.ศ.2419 หลวงอรัญอาสาได้ถึงแก่กรรม ท้าวกิ่งบุตรชายหลวงอรัญอาสา ซึ่งเคยไปเรียนวิชาการปกครองจากกรุงเทพฯ ได้เป็นเจ้าเมืองกุสุมาลย์สืบต่อและได้บรรดาศักดิ์เป็น “พระอรัญอาสา”

พ.ศ.2439 ในรัชกาลสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรดเกล้า เปลี่ยนแปลงให้เมืองกุสุมาลย์และเมืองโพธิไพศาล ไปขึ้นกับเมืองนครพนมต่อมาเมือ่มีการส่งเจ้านายมาเป็นผู้สำเร็จราชการมณฑลฝ่ายเหนือ เมืองต่าง ๆ จึงเปลี่ยนฐานะเป็นอำเภอเจ้าเมืองดำรงตำแหน่งเป็นนายอำเภอ

พ.ศ.2446 ทางราชการยุบอำเภอกุสุมาลย์ แล้วโอนท้องที่ไปขึ้นกับอำเภอเมืองสกลนครบ้าง อำเภอเมืองนครพนมบ้าง กุสุมาลย์จึงมีฐานะเป็นตำบลมาจนกระทั่ง วันที่ ๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๐๕ จนได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ

พ.ศ.2510 ได้มีพระราชกฤษฎีกา ยกฐานะกิ่งอำเภอขึ้นเป็นอำเภอ เมื่อวันที่ ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๑๐ มีพื้นที่ ๔๕๔ ตารางกิโลเมตรตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ของจังหวัดสกลนคร ระยะทางห่างจากจังหวัดสกลนคร ๔๒ กิโลเมตร ปัจจุบันแบ่งการปกครองออกเป็น ๕ ตำบล ๕๓ หมู่บ้านมีการปกครองในการบริหารส่วนท้องถิ่นเป็นเทศบาล ๑ แห่ง องการบริหารส่วนตำบล ๕ แห่ง ประชากรส่วนใหญ่เป็นชนพื้นเมืองเผ่าไทโส้ อาชีพหลักคือ การเกษตรกรรม มีฐานะยากจนมีภาษาพูดและขนบธรรมเนียมเป็นของตนเอง นับถือศาสนาพุทธเป็นส่วนใหญ่ ชาวไทโส้มีความเชื่อในเรื่องของผีและไสยศาสตร์ พีธีกรรมต่าง ๆ ของไทโส้จึงเกี่ยวกับไสยศาสตร์ทั้งสิ้น

 

  • อำเภอกุสุมาลย์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังนี้

    ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอนาหว้าและอำเภอโพนสวรรค์ (จังหวัดนครพนม)
    ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอโพนสวรรค์ อำเภอเมืองนครพนม และอำเภอปลาปาก (จังหวัดนครพนม)
    ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอโพนนาแก้วและอำเภอเมืองสกลนคร
    ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองสกลนคร และอำเภอนาหว้า (จังหวัดนครพนม)

  • การแบ่งเขตการปกครอง
    การปกครองส่วนภูมิภาค
    อำเภอกุสุมาลย์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 71 หมู่บ้าน

    1. กุสุมาลย์ (Kusuman) 13 หมู่บ้าน
    2. นาโพธิ์ (Na Pho) 12 หมู่บ้าน
    3. นาเพียง (Na Phiang) 12 หมู่บ้าน
    4. โพธิไพศาล (Phothi Phaisan) 17 หมู่บ้าน
    5. อุ่มจาน (Um Chan) 17 หมู่บ้าน

    การปกครองส่วนท้องถิ่น
    ท้องที่อำเภอกุสุมาลย์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่

    เทศบาลตำบลกุสุมาลย์ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกุสุมาลย์
    องค์การบริหารส่วนตำบลกุสุมาลย์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุสุมาลย์ (นอกเขตเทศบาลตำบลกุสุมาลย์)
    องค์การบริหารส่วนตำบลนาโพธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาโพธิ์ทั้งตำบล
    องค์การบริหารส่วนตำบลนาเพียง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาเพียงทั้งตำบล
    องค์การบริหารส่วนตำบลโพธิไพศาล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพธิไพศาลทั้งตำบล
    องค์การบริหารส่วนตำบลอุ่มจาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอุ่มจานทั้งตำบล

(Visited 615 times, 1 visits today)