คู่มือการจัดเก็บข้อมูล จปฐ ปี 60

คู่มือการจัดเก็บข้อมูล จปฐ. ปี 60

1.ข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน ข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐาน (จปฐ.)

                      คือ ข้อมูลในระดับครัวเรือนที่แสดงถึงสภาพความจ าเป็นพื้นฐานของคน ในครัวเรือนในด้านต่างๆ เกี่ยวกับคุณภาพชีวิตที่ได้ก ำหนดมาตรฐานขั้นตำ่เอาไว้ว่า คนควรจะมีคุณภาพชีวิตในแต่ละเรื่อง อย่างไรในช่วงระยะเวลาหนึ่งๆ ข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) เป็นข้อมูลที่แสดงถึงลักษณะของสังคมไทยที่พึงประสงค์ตามเกณฑ์ มาตรฐานขั้นต่ำของเครื่องชี้วัดว่า อย่างน้อยคนไทยควรจะมีระดับความเป็นอยู่ไม่ต่ำกว่าระดับไหนในช่วงระยะเวลาหนึ่งๆ และทำให้ประชาชนสามารถทราบได้ด้วยตนเองว่าในขณะนี้คุณภาพชีวิตของตนเอง ครอบครัว รวมไปถึงหมู่บ้าน/ชุมชน อยู่ในระดับใด มีปัญหาที่จะต้องแก้ไขในเรื่องใดบ้าง เป็นการส่งเสริมให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนา ตนเอง ครอบครัว และสังคม อันเป็นนโยบายส าคัญในการพัฒนาประเทศ

                  2. หลักการของข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐาน

   2.1 ใช้เครื่องชี้วัดความจำเป็นพื้นฐานเป็นเครื่องมือของกระบวนการเรียนรู้ของประชาชนในหมู่บ้าน/ชุมชน เพื่อให้ประชาชนในหมู่บ้าน/ชุมชน ทราบถึงสภาพความเป็นอยู่ของตนเองและหมู่บ้าน/ชุมชนว่าบรรลุตามเกณฑ์ความ จำเป็นพื้นฐานแล้วหรือไม่

                             2.2 ส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการพัฒนา โดยผ่านกระบวนการความจ าเป็นพื้นฐาน นับตั้งแต่การ ก าหนดปัญหาความต้องการที่แท้จริงของชุมชน ค้นหาแนวทางแก้ไขปัญหา ตลอดจนการประเมินผลการด าเนินงาน ที่ผ่านมา

                          2.3 ใช้ข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐานเป็นแนวทางในการคัดเลือกโครงการ กิจกรรมต่างๆ ให้สอดคล้องกับสภาพ ปัญหาที่แท้จริงของหมู่บ้าน/ชุมชน สามารถใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจ ากัดได้อย่างทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ รวมทั้ง มีการประสานระหว่างสาขาในด้านการปฏิบัติมากขึ้น

        3. วัตถุประสงค์ของข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐาน

   “เพื ่อให้ประชาชนสามารถพัฒนาชีวิตความเป็นอยู ่ของตนเอง และครอบครัวให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี อย่างน้อยผ่านเกณฑ์ความจ าเป็นพื้นฐาน โดยมีเครื่องชี้วัดความจ าเป็นพื้นฐานเป็นเครื่องมือ”

 4. แนวคิดและความเป็นมาของข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐาน

    ข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐาน ที่ได้มีการจัดเก็บโดยประชาชน ด้วยความสนับสนุนของคณะท างานบริหารการ จัดเก็บข้อมูลฯ ระดับต าบลและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จะท าให้ทราบว่า แต่ละครัวเรือนมีปัญหาอะไร หมู่บ้าน/ ชุมชนและต าบลมีปัญหาอะไร และเมื่อทราบแล้วส่วนใดสามารถแก้ปัญหาเองได้ ครัวเรือนแต่ละครัวเรือน และ คณะกรรมการหมู่บ้าน/ชุมชนก็ต้องช่วยกันด าเนินการแก้ไข ส่วนใดที่ไม่สามารถด าเนินการได้เองก็ให้ขอรับการ สนับสนุนบางส่วนหรือทั้งหมดจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น องค์การบริหารส่วนต าบล (อบต.) เทศบาล องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ส่วนราชการในภูมิภาค (อ าเภอ, จังหวัด) ส่วนราชการส่วนกลาง (กรม, กระทรวง) หรือในระดับรัฐบาลต่อไป  

   ปี 2525 แนวความคิดเกิดขึ้นครั้งแรก ส านักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้ก าหนดรูปแบบลักษณะของสังคมไทยและคนไทยที่พึงประสงค์ในอนาคต โดยก าหนดเป็นเครื่องชี้วัดความจ าเป็น พื้นฐานของคนไทย ซึ่งได้ข้อสรุปว่า “การมีคุณภาพชีวิตที่ดีของคนไทยจะต้องผ่านเกณฑ์ความจ าเป็นพื้นฐานทุกตัวชี้วัด”

                       ปี 2528 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบและอนุมัติ เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2528 ให้มีการด าเนินการโครงการปีรณรงค์ คุณภาพชีวิตและประกาศให้เป็น “ปีรณรงค์คุณภาพชีวิตของประชาชนในชาติ (ปรช.)” (20 สิงหาคม 2528 –31 ธันวาคม 2530) โดยใช้เครื่องชี้วัดความจ าเป็นพื้นฐาน 8 หมวด 32 ตัวชี้วัด เป็นเครื่องมือที่ใช้วัดคุณภาพชีวิตของคนไทย ว่าอย่างน้อยคนไทยควรมีคุณภาพชีวิตในเรื่องอะไรบ้างและควรมีระดับไหนในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ๆ

                     ปี 2531 คณะกรรมการพัฒนาชนบทแห่งชาติ (กชช.) มีมติให้ส านักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติมอบโครงการปีรณรงค์ให้กระทรวงมหาดไทย โดยกรมการพัฒนาชุมชนเป็นหน่วยงานรับผิดชอบ ด าเนินงานต่อ ภายใต้ชื่องานว่า “งานพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในชนบท (พชช.)”

                    ปี 2533 กระทรวงมหาดไทย โดยกรมการพัฒนาชุมชน ด าเนินการจัดเก็บข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐานเป็น ประจ าทุกปีและมีการปรับปรุงเครื่องชี้วัด ทุก 5 ปี ให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

                    ปี 2555 อยู่ในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2555 – 2559) มีเครื่องชี้วัด 5 หมวด 30 ตัวชี้วัด

                  ปี 2560 อยู่ในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 – 2564) มีเครื่องชี้วัด 5 หมวด 31 ตัวชี้วัด

5. การก าหนดเครื่องชี้วัดความจ าเป็นพื้นฐาน ข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐาน

     บริหารการจัดเก็บโดยคณะกรรมการอ านวยการงานพัฒนาคุณภาพชีวิตของ ประชาชน (พชช.) ประธานคณะกรรมการ ได้แก่ ปลัดกระทรวงมหาดไทย และ อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน เป็น เลขานุการ คณะกรรมการประกอบด้วยผู้แทนส่วนราชการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

                  ทั้งนี้ ทุกๆ 5 ปี คณะกรรมการอ านวยการฯ (พชช.) จะแต่งตั้งและมอบหมายให้คณะท างานปรับปรุงเครื่องชี้วัด คุณภาพชีวิตของประชาชน ได้ปรับปรุง หรือพัฒนาเครื่องชี้วัดความจ าเป็นพื้นฐานให้สอดคล้องกับแผนพัฒนา เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติที่ก าหนดขึ้นใหม่ คณะท างานประกอบด้วยผู้แทนส่วนราชการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยมี กรมการพัฒนาชุมชนเป็นฝ่ายเลขานุการ ซึ่งจะร่วมกันก าหนดเครื่องชี้วัด ตัวชี้วัด เกณฑ์ชี้วัดความจ าเป็นพื้นฐาน และ หน่วยงานเจ้าภาพตัวชี้วัดความจ าเป็นพื้นฐานที่ต้องรับผิดชอบน าผลการจัดเก็บข้อมูล จปฐ. ไปใช้ในการพัฒนาคุณภาพ ชีวิตของประชาชน

6. ประโยชน์ของข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐาน

   6.1 ประชาชน จะได้ทราบข้อมูลสถานการณ์คุณภาพชีวิตของตนเอง และครัวเรือน และสามารถปรับปรุง คุณภาพชีวิตให้ดีขึ้นได้ด้วยตนเอง ตัวอย่างเช่น การดูแลสุขภาพอนามัย ความเป็นอยู่ และความปลอดภัยของสมาชิก ครัวเรือน ฯลฯ

              6.2 ประชาชน สามารถเข้าถึงและได้รับสวัสดิการด้านต่างๆ จากรัฐ โดยเฉพาะการช่วยเหลือ สนับสนุนจาก ภาครัฐอย่างทันท่วงที เมื่อได้รับผลกระทบจากสาธารณภัยหรือภัยพิบัติ เพราะได้ให้ข้อมูลของตนเองไว้กับภาครัฐ

               6.3 ชุมชน โดยคณะกรรมการหมู่บ้าน องค์กร หรือกลุ่มภายในหมู่บ้าน/ชุมชน จะได้ทราบและมีข้อมูล สถานการณ์คุณภาพชีวิตของประชาชน ครัวเรือน และหมู่บ้าน/ชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อจะได้น าไปใช้ในการ วางแผน ก าหนดกิจกรรมพัฒนาหมู่บ้าน/ชุมชน และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน

               6.4 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือภาครัฐที่เกี่ยวข้อง จะได้ทราบและมีข้อมูลสถานการณ์คุณภาพชีวิตของ ประชาชน ครัวเรือน ชุมชน ต าบล อ าเภอ จังหวัด ตลอดจนภาพรวมในระดับประเทศ เพื่อน าไปใช้ก าหนดนโยบาย วางแผนปฏิบัติการ ก าหนดกิจกรรม เพื่อแก้ไขปัญหา และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน

                  6.5 ภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ชุมชน กลุ่ม องค์กร หรือสถาบันที่เกี่ยวข้อง สามารถเข้าถึง ประชาชนทุกกลุ่มเป้าหมายตามสภาพปัญหาได้อย่างทั่วถึง ทุกพื้นที่ เขตชนบทหรือเขตเมือง ทั้งในกรณีปกติและกรณี เร่งด่วน

                 6.6 ภาคเอกชน สามารถน าข้อมูลในภาพรวมระดับหมู่บ้าน/ชุมชนขึ้นไป ไปใช้ในการตัดสินใจ และวางแผน ทางธุรกิจ ซึ่งจะมีส่วนสนับสนุน ส่งเสริมการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนอีกทางหนึ่ง

   7. เครื่องชี้วัดข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐาน ช่วงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 – 2564)  

ครื่องชี้วัดข้อมูลความจ าเป็นพื้นฐาน ที่ใช้ในการจัดเก็บข้อมูลช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564) มี 5 หมวด 31 ตัวชี้วัด ดังนี้

                  หมวดที่ 1 สุขภาพ มี 7 ตัวชี้วัด

                  หมวดที่ 2 สภาพแวดล้อม มี 7 ตัวชี้วัด

                    หมวดที่ 3 การศึกษา มี 5 ตัวชี้วัด

                    หมวดที่ 4 การมีงานท าและรายได้ มี 4 ตัวชี้วัด

                    หมวดที่ 5 ค่านิยม มี 8 ตัวชี้วัด  

คู่มือการจัดเก็บข้อมูล จปฐ.60

(Visited 179 times, 1 visits today)