ภูมิปัญญาท้องถิ่นอำเภอบางปะหัน

งอบไทยใบลาน

หมวด : ของใช้/ของตกแต่ง/ของที่ระลึก

ผลิตภัณฑ์

ประวัติความเป็นมา

งอบ เป็นเครื่องสวมศีรษะสำหรับกันแดดกันฝน ภายในเป็นโครงไม้ไผ่สานด้วยตอกกรุด้วย
ใบลาน รูปร่างคล้ายกระจาดคว่ำ มีรังงอบสำหรับสวมศีรษะ ใช้เช่นเดียวกับหมวก งอบมีใช้กันมากในชนบทภาคกลาง ในหมู่ชาวไร่ชาวนาชาวสวนและสามัญชน
ทั่วไป งอบมีประโยชน์ในการใช้สอยเช่นเดียวกับหมวกแต่งอบ
มีลักษณะและคุณสมบัติที่พิเศษกว่าหมวก คืองอบมีขนาด
ใหญ่กว่า กันแดดกันฝนได้ดีกว่า มีน้ำหนักเบา รังงอบสาน
ด้วยไม้ไผ่สำหรับสวมศีรษะมีลักษณะโปร่งระบายอากาศได้ดี
เหมาะสมสำหรับใช้งานกลางแจ้ง ชาวไร่ ชาวนา จึงนิยมใส่
งอบทำงานกันมากกว่าการใช้หมวก หรือใช้ผ้าโพกศีรษะ

อัตลักษณ์(เอกลักษณ์)/จุดเด่นของผลิตภัณฑ์

มาตรฐานและรางวัลที่ได้รับ

ผลิตภัณฑ์ OTOP 5 ดาว ปีพ.ศ. 2549 ผลิตภัณฑ์ OTOP ดีเด่น ระดับเขต ปีพ.ศ. 2551
ผลิตภัณฑ์ OTOP ดีเด่น ระดับจังหวัด ปี พ.ศ. 2551 รางวัลบุษราคัมมณีศรีราชภัฎ ปี พ.ศ. 2555
รางวัลบุษราคัมมณีศรีราชภัฎ ปี พ.ศ. 2555

ความสัมพันธ์กับชุมชน

๑. เป็นผลิตภัณฑ์ที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่ประชาชนทำเป็นเกือบทุกครัวเรือนเพราะเป็นการสืบทอดภูมิปัญญาจากรุ่นสู่รุ่น
๒. เป็นของที่ระลึกของท้องถิ่นและได้รับการยอมรับโดยมีการมอบเป็นของขวัญของฝากแก่ผู้มาเยือน
๓. เป็นผลิตภัณฑ์ที่ผ่านความเห็นชอบจากเวทีประชาคมเป็น หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์

กระบวนการผลิต

วัตถุดิบและส่วนประกอบ

๑. โครงงอบ ๒. กระหม่อมงอบ
๓. ใบลาน ๔. รังงอบ
๕. ขอบงอบหรือเส้นประกับของงอบ

ขั้นตอนการผลิต

การรีดใบลาน นำใบลานมาเลื่อยเอาก้านออกนำผ้ารองรีดมาพับทบกันให้มีความหนาประมาณ 5 เซนติเมตร วางลงบนพื้นนำใบลานที่ทำความสะอาดแล้ววางบนผ้าจับโคนใบลานด้วยมือซ้าย จับเตารีดถ่านด้วยมือขวากดทับลงบนใบลานแล้วดึงเข้าหาตัว จากนั้นพลิกใบลานรีดอีกด้านหนึ่งนำใบลานที่รีดแล้วมาเรียงกันโดยให้ส่วนปลายใบอยู่ทางส่วนปลายไป ส่วนโคนใบอยู่ทางส่วนโคนใบ
๒.๒.๒ การเจียนใบลาน นำใบลานที่ตัดได้ความยาวตามต้องการแล้วมาวางบนแผ่นกระจกสำหรับรองตัดเจียนใบลาน โดยให้ริมใบลานที่กว้างอยู่ทางด้านบนของแผ่นกระจกรองตัดเจียน แล้วใช้มีดบางหรือมีดเจียนหมากตัดเจียนใบลานออกจากกัน โดยตัดเจียนใบลานจากด้านบนลงมาด้านล่างให้ปลายมีความกว้างประมาณ 1.5 เซนติเมตร และโคนกว้างประมาณ 2.5 เซนติเมตร
๒.๒.๓ การกรุใบลานติดกับโครงงอบ นำใบลานที่ตัดเจียนแล้วมาทาบกรุติดกับโครงงอบที่ต้องการ โดยนำด้ายสีขาวมาร้อยเข็ม ขมวดเป็นปมที่ปลายเส้นด้าย แล้วเย็บใบลานติดกับโครงงอบ โดยให้ใบลานซ้อนเกยกัน มีความห่างของใบลานแต่ละใบประมาณ 1.5 เซนติเมตร การวางใบลานติดกับโครงงอบควรให้ใบลานเหลื่อมออกมาจากริมปีกงอบประมาณ 2.5 เซนติเมตร การเย็บใช้วิธีเย็บแบบแทงขึ้นและแทงลงโดยแทงขึ้นที่ใบลานชิ้นแรกและแทงลงที่ริมใบลานที่เกยทับทำอย่างนี้ตามลำดับจนรอบโครงงอบ

เทคนิค/เคล็ดลับในการผลิต

การเลือกไม้ไผ่มาจักสานตอก
๑. ควรเลือกไม้ไผ่ที่แก่จัด เพราะไม้ไผ่ที่แก่จัดนั้นมอดมักจะไม่กิน เหตุที่มอดชอบกินไม้ไผ่ที่ไม่แก่จัด เพราะไม้ไผ่บางชนิดมีธาตุน้ำตาลมากนั่นเอง ถ้าหากจะนำมาจักตอกต้องรอให้ไม้แก่จัดเสียก่อน เพราะไม้ไผ่ที่แก่จัดธาตุน้ำตาลแปรสภาพจะแปรสภาพเป็นเนื้อไม้ไผ่ และบำรุงตัวเอง เมื่อไม่มีธาตุน้ำตาลมอดก็ไม่กิน แต่อย่างไรก็ดีถ้าไม้ไผ่แก่จัดมากก็เหลาตอกยากเพราะแข็งเกินไป
๒. เลือกไม้ไผ่ที่มีอายุประมาณ 1 ปี หรือ 1 ปีครึ่ง
๓. เลือกไม้ไผ่ที่ข้อปล้องของมันว่าแก่อ่อนแค่ไหน (ถ้าจำอายุไม่ได้) คือ ถ้าไม้ไผ่แก่จัดดีแล้ว คราบที่ข้อปล้องจะค่อย ๆ เรียบเกือบเท่าลำต้นจึงเหมาะกับการจักสานส่วนไม้ไผ่อ่อนที่ไม่เหมาะกับการจักสานข้อปล้องจะสูงกว่าลำต้นมาก
การเลือกใบลาน เพื่อนำมากรุงอบให้เลือกใบลานที่เรียบ สีเสมอกัน ไม่มีตำหนิ ใบใหญ่ สีขาวนวล
ควรไม่อ่อนหรือแก่จนเกินไป เพราะทำให้การติดเย็บไม่สวยงาม

ผู้ผลิต ผู้ประกอบการ

กลุ่มผู้ผลิต ผู้ประกอบการ

กลุ่มจักสานงอบ

ที่อยู่ 57/1 5 * – ตำบลบางนางร้า อำเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 13220

๐๓๕-๓๐๑๑๗๐ , ๐๘๖-๗๖๒๓๕๐๔

ประธานกลุ่มผู้ผลิต ผู้ประกอบการ

นายธาราวุฒิ จุลวงศ์

ที่อยู่ 57/1 5 * – ตำบลบ้านม้า อำเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 13220

๐๓๕-๓๐๑๑๗๐ , ๐๘๖-๗๖๒๓๕๐๔

แหล่งจำหน่ายผลิตภัณฑ์

บ้านเลขที่ ๕๗/๑ หมู่ ๕ ตำบลบางนางร้า อำเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ๑๓๒๒๐
๓.๒.๒ ศูนย์แสดงสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ อำเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
๓.๒.๓ วัดท่องเที่ยวจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
๓.๒.๔ ตลาดอำเภอบางปะหัน

ที่มา http://www.otoptoday.com/wisdom

(Visited 1,664 times, 6 visits today)